Mala istorija slobodnog zidarstva Evrope : sa imenikom masonaDjordje Ječinac
Subotica, Minerva 1936.Uskoro će biti gotove sledeće knjige:
Organizacija i rad u masonskim ložama
Slobodno zidarstvo i Jevreji Masoni i slom centralnih sila Masoni i sarajevski atentat Šegrti, kalfe i majstori masonskih loža Slobodnozidarski ustav
Pošto će štampanje ovih knjiga biti ograničeno, treba ih unapred poručiti kod pisca: Ječinac Mih. Djordje Subotica, Krupeževićeva l/I.
UVOD Od vajkada je poznato da su pojedina plemena naroda imala svoje manje ili veće organizacije, u kojima su radili, gde su se dogovarali ili prepirali o predstojećim odlučnim koracima koje je trebalo preduzimati u korist opšteg dobra plemena.
U ove organizacije nije mogao svako biti učlanjen, niti su iste mogle primiti svakoga u svoje okrilje. Prvo zato što bi prostori gde su se sastanci održavali bili premaleni i drugo, što bi se na taj način u redove učlanjenih lica uvukle i osobe, koje nisu imale nikakve veze sa pokretom, pa često i oni, koji su dolazili sa izvesnim mračnim ciljevima.
Vremenom ne samo da su organizacije ojačale, nego su postajale sve češće i imale su mnogobrojne zadatke. Po sebi se razume, da su te organizacije kasnije postajale i ozbiljnije te su prema tome imale i veće i teže zahteve od svojih članova, koji su vazda i na svakom mestu u prvom redu tražili da članovi, koji su tim pokretima pripadali, o užoj organizaciji članstva, o radu, a naročito o pretresanjima mnogobrojnih pitanja, izvan svojih društvenih prostorija ne progovore ni jedne reči.
Ovim se postiglo kako održavanje tajne koju spoljni ljudi nisu smeli ili nisu trebali saznati, ili je, vrlo često, ova predostrožnost bila potrebna, kako neprijatelji pokreta ne bi mogli da se bore protiv istog sa njegovim izvornim sredstvima. Ovo je naročito važno za one pokrete, koji su imali svoj odredjeni nacionalno ekspanzivni cilj. Ako se osvrnemo na najužu organizaciju, koja je ujedno i najrasprostranjenija u svetu, na porodicu, videćemo jasno da je porodica jedan od najjače vezanih pokreta, u čiju tajnu, obzirom na ogroman broj postojećih porodica, niko i skoro nikada ne može da udje. Ma šta da se rešava, ma šta da se zaključuje, o ma čemu da se govori u porodici bilo to izmedju muža i žene, roditelja i dece ili dece medjusobno, sve se čuva kao najveća tajna i kada se pogleda, ova tajna nije naročito naglašavana, pa ipak članovi porodice ni pored toga ne iznose pred javnost ono„o čemu se u njihovim porodičnim redovima raspravljalo. Dakle, porodica je jedna od najstarijih organizacija, koja je od pamtiveka uspostavila osnove održavanja uže društvene tajne. Često se videlo da su na sve moguće načine pokušavali da se ta porodična tajna na neki način otkrije, da se ona uguši, ali to do danas nikome nije uspelo. Šta više, vidimo da je moderno zakonodavstvo i samo zaštitilo članove porodice time, što je izričito dalo pravo članovima porodice, da o stvarima o kojima ne žele, ne moraju govoriti i to pravo se vazda i na svakom mestu do krajnih granica mogućnosti poštuje. Porodice su se vremenom razvile u zadruge i sve tajne koje su ranije u užem smislu bile osobine jedne porodice od dva ili više članova, sada su postale zakon za više porodica, sastavljenih u jednu zadrugu. Retko je nekada ko dospeo do saznanja izvesnih zadružnih pitanja pre vremena ili ako mu je i uspelo da nešto dokuči, to su bile većinom sitnice ili takva obaveštenja, koja su retko kada zadirala dublje u probleme samih zadruga. Sa zadruga, tajne su se prenosile na naseobine, dok se nije došlo do gradova, pa i država. Svi ovi oblici, počevši od uskog kruga porodice pa do država, imali su vazda pred sobom jedan cilj, koji je čuvan kao svetinja.u najvećoj tajnosti i samo tome se može zahvaliti, da su porodice toliko osnažene, da se iz njih putem dugih vekova i raznih teškoća razvila velika porodica, država. Osvrnemo li se na one porodice, koje nisu bile u stanju da sačuvaju svoju tajnu videćemo, da su one vrlo brzo ili potpuno nestajale ili su u najboljem slučaju postale roblje drugih, moćnijih suseda. Kako je nekada u porodicama postojao odvojeni savet, koji se sastojao obično iz oca ili majke, ili oca i najstarijeg deteta, obično sina, tako je to i u zadrugama ostalo, te su zadrugama upravljali uži starešinski saveti, koji su u sebi imali začlanjene starešine pojedinih porodica, pripadnika takve jedne zadruge. Njihova rešavanja bila su tajna i nisu dolazila do ušiju neupućenih sve dotle, dok izvesne od donesenih zaključaka nije trebalo sprovesti u delo. Od kolike je važnosti bila ovakva organizacija savetodavnih tela najbolje se vidi po tome, što su zadruge, koje su imale ovakva savetodavna tela, a čiji su saveti držani u tajnosti sve do časa kada se neko od rešenja imalo izvršiti, postajale velike i moćne, pa su se u nekim mestima i do danas održale. Iz ovakvih porodičnih zadruga putem vekova i raznih prelaza, formirale su se države, koje takodje imaju svoja savetodavna tela, ali koja više ne rade na usmenim, već na pismenim, po narod dobrim i unapred odredjenim planovima, zakonima. Pored svega toga, pojedine osobe, kao članovi ili državljani ovih i ovakvih država osetile su potrebu, da i same stupe u uže, zbijenije redove i da se, možda radi želje za užim, poverljivijim krugom svojih prijatelja posavetuju o izvesnim stvarima, o kojima se u javnosti nikada ne bi došlo do jednog jedinstvenog mišljenja. Ovi ljudi su prethodno izneli svoje mišljenje pred jedno ili više lica, njima naklonjenih, pa ukoliko je došlo do sporazuma, njihov krug se proširio i na ostale njihove bliže ili dalje poznanike, čime je dat temelj novim dogovorima, koji su medjutim bili vodjeni u za to unapred odredjenim mestima ili zatvorenim prostorijama. Tako je nastalo društveno organizovanje i na taj način su postala mnogobrojna društva i ustanove, sa raznim ciljevima i raznim zadacima. Jedno od takvili društava, skupova užeg kruga poverljivih ljudi, jeste i slobodnozidarski ili masonski pokret, koji je tajna organizacija i koji u svom unutrašnjem radu ima stroga i odredjena pravila, kojih se njegovi članovi, možda više nego ma u kom drugom pokretu u svetu, iskreno i sa svom predanošću pridržavaju. Misterija, kojom je obavljen kult slobodnozidarskog pokreta nije novog datuma. I ne samo to, da je od valikada pokriven misterioznom koprenom, nego je slobodnozidarski pokret i po svom postanku obvijen gustom maglom, pošto se nezna tačno vreme njegovog postanka kao ni lica koja su ga osnovala. Koliko je teško ustanoviti mesto njegovog postanka najbolje svedoči činjenica, da o slobodnom zidarstvu nisu sačuvani nikakvi pismeni podaci kao i to, da se slobodnozidarski kult prenosio sa lica na lice. sa generacije na generaciju u jednom jedinom obliku: usmenim putem. To znači da je sve ono, što nam je danas poznato o začecima slobodnozidarskog pokreta poznato putem predanja kao i to, da o njemu ništa dublje, ništa odredjenije nije mogao saznati niko od onih, koji mu nisu i dušom i telom predano služili. Dakle, slobodnozidarski pokret je tajan, te o njegovim obredima i unutrašnjoj organizaciji ni jedno neupućeno lice ne može odredjeno govoriti, a najmanje da ga negde može zastupati. Kako u stara vremena, tako i danas postoje razna nagadjanja, koja se odnose na vreme i mesto začetka slobodnozidarskog pokreta. Ta nagadjanja su u toliko neodredjenija, ukoliko se dublje razmatraju. Po jednima je začetak sl.-zidarskog pokreta imao u Adamu svoga preteču; po drugima je začetak slobodnog zidarstva ponikao u Egiptu; neki tvrde da je stari Rim kolevka slobodnog zidarstva, dok mnogi govore da je stvarno Rim njegova kolevka, ali ne u starim, nego u mnogo poznijim vekovima. Ipak, jedno od najviše rasprostranjenih mišljenja o vremenu postanka slobodnozidarskog pokreta vraća nas u doba krstaških ratova, kada su se narodi raznih pokrajina počeli sakupljati po izvesnim mestima, čekajući naredjenja da se ponovo krenu pri čemu su se medjusobno upoznavali dolazeći u neposredan dodir, a to se naročito naglašava, da tada nije bilo prisutnih žena, radi čega se i tvrdi, da je slobodno zidarstvo u to vreme nastalo, jer slobodnozidarski pokret nema ženskih članova. Osim toga u to doba su postojale mnogobrojne organizacije, tajnog karaktera, koje su se održale skoro do današnjih dana. Verovatno, da je jedan od tih pokreta i slobodno zidarstvo, koje je možda, postojalo i u ranijim vekovima, ali je do svog snažnog izražaja došlo istom za vreme i posle krstaških ratova. Važno je napomenuti, da je moderno slobodno zidarstvo istom u Engleskoj došlo do svog razvića i to godine 1717, što ne znači da do toga vremena nije postojalo sličnih ili istovetnih pokreta, ali su se oni medjusobno jako razlikovali, a naročito u načinu vršenja svojih obreda. Ipak, pošto smatramo i znamo da je Engleska kolevka modernog slobodnog zidarstva, to ćemo se u prvom redu zadržati na iznošenju istorijata razvoja engleskog slobodnozidarskog pokreta.
ENGLESKA Do godine 1717 postojalo je slobodno zidarstvo skoro u celom svetu u jačem ili manje razvijenom stanju. Ipak, u to doba se osetila stvarna dekadencija slobodnozidarskog razvitka i broj slobodnozidarskih loža iz dana u dan, iz godine u godinu bivao je sve manji, a osnivanje novih loža sve redje.
U to vreme su u Londonu postojale još samo četiri lože, koje su se, prema ukusu onoga vremena zvale onim imenima, kako su se nazivali i lokali ili zgrade, u kojima su iste imale svoje prostorije. Tako su poznata imena »Kod jabukovog drveta«, »Kod krune«, »Kod guske i roštilja« i »Kod rimljana i groždja«.
Na dan 24 juna 1717 godine, ove četiri slobodnozidarske lože su se spojile u jednu jedinstvenu ložu, koja je dobila naziv »Velika loža Engleske«. Spajanje već postojećih loža u jednu jedinstvenu veliku ložu, imalo je ogromno dejstvo, jer se sa jedne strane već zamrli duh malih loža svrstao u jedno telo, čime je dobio poleta i .dao mnogo potstreka svojim članovima za još jačim snaženjem slobodnozidarskog pokreta, a sa druge strane je imao za rezultat velike aktivnosti stvaranja novih, manjih loža kako u Londonu, tako isto i u celoj Engleskoj.
»Velika loža Engleske«, dobila je snažnu pomoć u svom novom vodji, velikom majstoru Antony Sayeru. Odmah posle fuzije četiri pomenute lože, odnosno nakon osnivanja »Velike lože Engleske«, opazila se ogromna promena kako u pravcu slobodnozidarskih ideja, isto tako i u pogledu novih članova, koji su kadrovani iz uglednih porodica i lica slavnih imena, kako intelektualne i naučne prirode, isto tako i od pripadnika vojnih i političkih krugova.
Pomoću svojih novih članova, koji su u to doba bili zainteresovani slobodnozidarskim pokretom, »Velikoj loži Engleske« je uspelo, da sa raznih strana pribavi materijal pravila pojedinih ranije postojećih slobodnozidarskih loža kako u Engleskoj, tako i u inostranstvu, što je bilo u mnogome otežano već i zbog razloga, što do toga vremena ni jedna loža, ni jedan pripadnik slobodnozidarskog pokreta nije ostavio pisanog traga o postojanju, o radu kao ni o pravilima tih, ranije postojećih loža. Ipak, mada sa velikim naporom, »Velikoj loži Engleske« uspelo je ne samo da organizuje veći broj manjih loža u provinciji, kao i u inostranstvu, nego je uspela da putem svojih članova sakupi dovoljno materijala ranijih oblika slobodnozidarskog pokreta i da iz istog sastavi nove statute za svoj dalji opstanak i razvitak.
Godine 1717, a na osnovu prikupljenih podataka o ranijim slobodnozidarskim pokretima i oblicima, od strane velike lože je stavljeno u dužnost duhovniku Andersonu, da sastavi jedan upotrebljivi pravilnik, što je i učinjeno. Andersonov rad se osnivao na jednoj petsto godina staroj knjizi, koja je sadržavala legende slobodnozidarske istorije i koja je počinjala od Adama, kao najstarijeg slobodnog zidara zemlje. Iz članaka te stare knjige, Anderson je pomoću svoje velike fantazije skovao nešto novo, što se nije činilo najverovatnijim. De li se Anderson pridržavao teksta knjige, ili je svojom fantazijom stvorio još nešto mističnije, nije se moglo ustanoviti. Pored svega toga iz Andersonovih izlaganja se vidi, da je osnov modernog slobodnozidarskog pokreta našao u njegovim silnim člancima mnogo zanimljivosti za sebe i na taj način je u godini 1723 velika loža sankcionisala njegov tekst. Na ovaj način udaren je temelj prvom slobodnozidarskom pisanom ustavu. Ovaj ustav vremenom menja svoj prvobitni oblik i tada nastaje jedno odvajanje, koje se u slobodnozidarškom pokretu oseća i na taj način, što se pojedine zemlje, odnosno slobodnozidarski pokreti istih zasnivaju na ustavu »Velike lože Engleske« iz godine 1723. dok druge zemlje priznaju ustav, koji je popravljen i štampan godine 1728.
Najvažnije je napomenuti, da u tim vremenima nisu postojale potpune lože, odnosno nisu postojala izdvajanja šegrta i kalfi, jer u to vreme nije bilo majstorskog reda, pošto su majstori bili samo oni slobodni zidari, koji su se nalazili na upravi pojedinih loža. Ustanovljavanje majstorskog reda pada nekako oko 1725 godine. Tada su nastali jači temelji slobodnozidarskog pokreta, koji je bio podjednako snažan u svojim šegrtskim, kalfenskim kao i majstorskim ložama. U njima se radilo podjednako ozbiljno sa tom razlikom, da je svaki red imao svoje specijalne obaveze, što je očuvano i do danas.
Oko 1730 godine izdato je jedno pismeno uputstvo od strane Pricharda, koji je ustanovio vidne znakove raspoznavanja, iz čega su se naknadno razvili i razni staleži jedne iste lože, nazvani časništvima.
Medjutim »Velika loža Engleske« nije bila u stanju da prikupi u svoje redove sve slobodnozidarske lože koje su postojale na engleskoj teritoriji. Već godine 1725 osnovana je u Yorku »Velika loža cele Engleske« ali je radila samo još deset godina. U njenom radu je nastao veliki zastoj, koji je trajao od 1735 pa do 1761 godine, kada je ponovo stupila u dejstvo. Pored ove dve velike lože pojavilo se još nekoliko, koje su radile dosta živo, ali na bazi istih ili sličnih pravila, kao i prve dve.
Ipak, vredno je napomenuti! »Veliku ložu starih zidara«, koja je od strane mnogobrojnih Iraca, pripadnika, slobodnozidarškom pokretu osnovana godine 1751 i koja je bila od velikog značaja za dalji
razvoj. Kako su yorška i loža starih majstora bile u izvesnoj vezi, vremenom su ih nazivali »Yorškim Zidarima«, a kada je godine 1771 velikim majstorom »Velike lože starih zidara« postao grof od Ašola, nazvani su »Ašol zidarima«.
Vremenom se slobodnozidarski pokret snažno razvio. Osnovane su mnoge lože, u kojima je začlanjen ogroman broj ljudi.
Računa se da danas slobodnozidarski pokret u Engleskoj ima oko 4350 loža, sa ukupnim brojem članova od prilike do 180.000. AUSTRIJA Austrijska monarhija koja ie pod svojim okriljem držala mnoge narode i koja je prema tome bila vrlo prostrana, pružala je ne samo mnogo pogodnosti za razvijanje slobodnozidarskog pokreta, nego je ovo cvetalo tim pre, što su i neki od članova vladajućih dinastija pripadali. pojedinim ložama kao njeni vrsni članovi. Tačno vreme osnivanja prve slobodnozidarske lože na teritoriji austrijske monarhije nije poznato, ali se pozitivno zna. da je već godine 1731 austrijski car Franc I. pripadao jednoj od već postojećih loža. Stvarno je austrijska slobodnozidarska loža osnovana istom godine 1742 u samom Beču i nazvana je »Kod tri topa«.
Već godine 1754 osnovana je druga loža pod imenom »Kod tri srca«. Posle su se nizale jedna za drugom razne lože raznih sistema i to u godinama 1771, 1772 i 1776. Ove lože su s vremena na vreme prekidale svoj rad ili su se delile u dve nove lože i bile su relativno kratkog veka.
Nemačka zemaljska loža je godine 1776 osnovala prvu austrijsku veliku ložu, koja je dobila ime »Provincijska loža Austrije«. U Beču je inače bilo mnoštvo različitih loža, koje su pretežno bazirale na škotskom sistemu.
Osim loža koje su postojale u Beču, bilo je mnoštvo raznih loža u unutrašnjosti zemlje, od kojih su najznamenitije lože u pojedinim delovima carevine, koje su pripadale u pogledu svoga življa srpskim, hrvatskim, češkim, slovačkim, poljskim, madjarskim i jevrejskim narodima. Svakako da se u svima ovim ložama u glavnom radilo po savetima »Velike provincijske lože« u Beču, ali su pored svega njihovi sistemi bili različiti i često se dogadjalo, da pojedine od loža nisu osnivane iz bečke centrale, nego su direktno unošeni razni sistemi iz Francuske, Engleske, Irske i Škotske.
Ipak, »Velika provincijska loža« u Beču. u, glavnom je imala pod sobom mnoštvo ostalih provincijskih loža, koje su bile u vezi sa manjim ložama na svome području. Od godine 1786, kada je na austrijski presto došao Josif II, nastalo je zlo doba po austrijske slobodne zidare. Tih godina bilo im je zabranjeno iz inostranstva prispele visoke slobodnozidarske časnike ne samo priznavati, nego ih nisu smeli ni primati. Kada je godine 1784 osnovana »Austrijska zemaljska loža«, osetilo se izvesno olakšanje. Franc II, koji je u prvo vreme bio neobično naklonjen slobodnozidarskom pokretu brzo je postao ogorčeni neprijatelj postojećih loža i ove su se vrlo teško održavale a naročito posle onog vremena, kada je Franc II u narodnoj skuipštini u Regensburgu otvoreno zabranio postojeći pokret.
Saznavši za namere Franca II, lože su predupredile zabranu i samovoljno su prestale da rade. Istom posle smrti Franca II, počeše nanovo rad, koji je trajao vrlo kratko vreme, jer su već godine 1794 ponovo zabranjene.
Ova zabrana nije imala željeno dejstvo, jer su se slobodnozidarski pripadnici tajno sastajali i na taj način nastavili svoj rad, iako ne na unapredjenju slobodnozidarskog pokreta, ono su doprineli bar toliko, da se isti nije potpuno ugasio, nego je ostao na onoj visini, kao i pre zabrana.
Ovo tavorenje je trajalo desetinama godina i tek posle revolucije u godini 1848, nastali su novi dani slobodnozidarske aktivnosti, koji su ulili novu energiju medju svoje članove.
Tako su se u to vreme mnogobrojne lože vratile u aktivan život, iako je sve pošlo svojim tokom, ipak je taj rad bio kratkog veka, jer su slobodno radile samo provincijske lože, dok su bečke i opšte austrijske lože i nadalje ostale zabranjene. Ovako nije moglo ostati, te su se pojedine bečke lože odlučile da zatraže zaštitu drugih loža, što se u prvom redu odnosilo na madjarske slobodnozidarske pokrete, koji su bar donekle uživali slobodu svoje delatnosti. Pokušaji da se na neki način izdejstvuje skidanje zabrane delovanja slobodnozidarskih loža u Austriji, ostali su bezuspešni.
Da bi se na neki način održao aktivan rad slobodnozidarskog pokreta, koji je već godinama pod najtežim okolnostima i tajno vodjen, osnovane su razne humane organizacije, koje nisu padale vlastima u oči, ma da je rad slobodnih zidara u njima bio dosta jak.
Godine 1918 sve humane ustanove su se složile, tada je osnovana »Bečka velika loža«, koja i danas radi.
»Bečka velika loža« broji oko 30 loža sa oko 2000 članova. BELGIJA
Godine 1721 osnovana je prva belgijska slobodnozidarska loža u Monsu, koja je nazvana »Savršena
zajednica«. Posle deset godina, 1731 osnovana je
još jedna loža u Gentu. ali je napredovanje slobodnozidarskog pokreta išlo dosta teško, što se vidi i po tome, da je u nizu od 10 godina omoguće osnivanje svega dve lože, koje su po broju članova jedva bile sposobne da rade. Ipak slobodno zidarstvo je nekako tavorilo sve dok godine 1786 nije došla zabrana Franje II, koji je zabranio rad svima slobodnozidarskim ložama u Austriji i Belgiji, koja je radila po austrijskom patentu. Ova zabrana nije zahvatila jedino tri briselske lože, koje su zbog odličnih veza nekolicine svojih članova sa Franjom II, bile stavljene u izuzetno stanje i u njima je rad nesmetano tekao i dalje. Posle smrti Franje II, njegov naslednik Leopold II, ponovo je odobrio rad slobodnozidarskom pokretu. Poste toga vremena dolazi jedna promena, koja je sve dotadašnje lože, usled pobede Francuza, podčinila francuskoj lozi »Veliki istok Francuske«.
Ovo je bio užasan udarac belgijskim slobodnozidarskim ložama, jer je od 34 lože, ostalo u dejstvu svega pet. Ipak, posle kraćeg vremena od strane francuskih pokretača, osnovane su 22 nove lože, koje su uredno i nesmetano radile.
Posle osnivanja belgijske kraljevine, već godine 1837, osnovana je samostalna velika loža koja je dobila ime »Veliki Istok Belgije«. U to vreme je kralj Leopold pripadao slobodnozidarskom pokretu i bio je član lože »Kod Nade« u Bernu. Kasnije je postao u »Velikoj loži Engleske« visoki nadzornik.
Za vreme dok je Leopold bio član pojedinih loža, slobodnozidarstvo je naglo napredovalo, jer je
njegova moć s jedne i njegov visoki položaj s druge strane koristio napredovanju pokreta. Ova
velika vrednost ogledala se i u tome. što su u to vreme u Belgiju prodrli razni sistemi izmedju kojih je naročito značajan škotski .Tada je osnovan »Najviši Savet«.
Političke prilike su nepovoljno uticale na kasnije razviće. slobodnozidarskog pokreta u Belgiji i na taj način iako nije potpuno izumro, on je osetno opao i u jedno vreme je bio potpuno krut.
Istom 1874 počinje ponovo i osetno delovanje pojedinih loža, ali od početka svetskog rata miruju sve do 1918.
Velika loža »Veliki Istok Belgije« koja je osnovana godine 1837, ima sada od prilike 26 loža, sa ukupno 4050 članova.
Takodje postoji i »Visoki savet Belgije«, za više stepene. BUGARSKA Bugarski slobodnozidarski pokret nije došao iz uobičajenih krugova, kao što su engleske, škotske ili francuske lože, nego je začet u Rusiji u gradu Kišinjevu, gde je jedan bugarski arhimandrit pristupio tamošnjem slobodnozidarskom pokretu, osnovanom od strane izvesnog Sulera. Ovoj loži su pripadali ljudi različitih narodnosti. Prema predanju, kolevka bugarske slobodnozidarske delatnosti pada u gradu Vidinu, gde je donesena nekako pri kraju 18 stoleća.
U to vreme su bile poznate velike bitke protiv turaka, koje su vodjene od strane hrišćana. Kako je napred spomenuto, izgledalo bi da je slobodnozidarski pokret u Vidinu utemeljio arhimandrit Efremija. Medjutim, prvu slohodnozidarsku ložu u Bugarskoj, u gradu Vidinu, osnovao je turski paša Pazvantolj, koji je u to doba bio guverner. Velika loža Portugalije »Veliki Istok Portugalije« nekako oko 1880 osnovala je u Ruščuku jednu ložu, kola je nazvana »Zvezda Balkana«. U to vreme je primljen Ivan Veder, koji je ranije postao pripadnik jedne carigradske lože, a koji je imao velikog udela na proširenju ne samo ove lože, nego celog slobodnozidarskog pokreta u Bugarskoj.
Slobadnozidarskoj, loži u Ruščuku pripadao je i bugarski knez Aleksandar od Batenberga, koji je marljivo sudelovao u radu tamošnje lože. Internacionalni dogadjaji su zatrli napredak pokreta u Bugarskoj. Istom godine 1914 osnovana je i treća loža u Sofiji koja je stalno u dejstvu od svoga osnivanja. Sofijska loža je dobila ime »Zora« i potpada pod protektorat »Velike Francuske lože«. Za vreme rata slobodnozidarski rad je bio u malom zastoju i godine 1917 su tek ponovo zavedeni uredni sastanci i to u novoosnovanim ložama »Zora« i »Svetlost« koje su u zajednici osnovale »Simboličnu veliku bugarsku ložu«. Godine 1921 za vreme dok je A. Prostagerov bio veliki majstor, osnovana je jedna nova loža pod imenom »Ka suncu« u Plovdivu, koja je u javnom životu bila poznata pod imenom »Podeme«. Godine 1922 osnovana je u Ruščuku nova loža pod imenom »Zvezda Dunava«, a godine 1926 u Ćustendilu loža »Makedonija«. Nakon godinu dana, osnovana je još jedna nova loža u Jambolu pod imenom »Kabil«. Mada su političke prilike u zemlji bile dosta burne, slobodnozidarška delatnost je bila jaka i skoro nesmetana. »Bugarska simbolična loža« ima učlanjenih oko 12 loža, koje ukupno imaju oko 600 članova. U Bugarskoj! postoji i »Bugarski visoki savet«, koji upravlja radom slobodnozidarskog pokreta u zemlji.
ČEHOSLOVAČKA Čehoslovačka, koja je sa svojim granicama pripadala bivšoj dvojnoj monarhiji, nije se mogb razviti samostalno, nego je bila podčinjena volji austrijske Većine, koja je branila svaku samostalnu nacicnalnu ekspanziju Čehoslovaka, pa na taj način je i sam slobodnozidarski pokret, ma da je postojao, bio donekle podčinjen austrijskoj nadmoći, čime slovenski elemenat nije dolazio do svog punog izražaja, ali to ne znači da čehoslovaci nisu pripadali slobodnozidarskom pokretu. Naprotiv zna se, da je već godine 1728 osnovana prva loža u Češkoj i to od strane grofa Sprka, a za nepunih šest do sedam godina Češka je imala ravno pet loža. Nakon smrti cara Franje II, političke prilike su se izmenile, te je slobodnozidarski pokret morao biti ili potpuno rasturen ili su se sastanci održavali tajno. Od prilike pred početak svetskog rata u Pragu je radila jedna loža pod imenom »Hiram kod tri zvezde«, koja je bila podčinjena »Madjarskoj velikoj loži«. Posle završetka rata, slobodnozidarski pokret je počeo naglo da cveta. Pre proglasa Čehoslovačke republike, nekako u oktobru 1918 godine, nekolicina slobodnih zidara osnovaše prvu Čehoslovačku ložu pod imenom »Jan Ainos Komenski«, sa sedištem u Pragu. Ona je radila pod pokroviteljstvom francuske velike lože, a godine 1920 osnovana je još jedna loža, koja je stojala pod nadzorom »Velike talijanske lože«.
1922 godine osnovan je »Visoki savet Čehoslovačke republike«, a godine 1923 odlučeno ie osnivanje velike nacionalne lože tipa »Velike jugoslovenske lože«. Ova broji oko 550 članova sa nekih jedanaest loža. Sve pomenute lože spadaju pod »Veliku nacionalnu ložu«. Sa druge strane pak, nalaze se pojedine lože koje su pod nadzorom »Velke lože Lesing kod tri kruga«. Medju ovim ložama nalaze se lože »Kod izlazećeg sunca« i »Bohemia« kao i oko pet drugih loža, koje su ranije potpadale pod Madjarsku. »Velika loža Lesing kod tri kruga« broji danas oko 23 loža sa od prilike 1250 članova, DANSKA Godine 1743 tadašnji ruski poslanik u Kopenha¬genu baron Munich osnovao je prvu dansku ložu, koja se zvala »St. Martin«. Već posle godine dana, dakle 1744 osnovana je još jedna loža pod imenom »Zorobabel«. a 1749 godine osniva se nova loža nazvana »Kod tri goruća srca«. Ovu je sledila i četvrta loža, osnovana od strane šved¬skog poslanika Tullmanna sa imenom »Phoenix«. Već godine 1765 sve postojeće lože su zatvorene, te je mesto njih osnovana jedna loža matica pod imenom »Kod severnjače« i dve posestrime pod imenom »Zorobabel« i »Phoenix«.
Razvoj danskog slobodnog zidarstva je cvetao vrlo brzo, čemu je doprinela i ta okolnost da su kraljevi Kristijan III i Fridrich VII bili njegovi verni članovi i da su u ložama zauzeli veoma zavidne položaje. Godine 1885 osnovana ie velika danska loža kola je nazvana »Velika danska zemaljska loža«.
Godine 1919 postaje u danskoj još jedna velika loža pod imenom »Velika danska loža«.
»Velika danska zemaljska loža« broji danas oko 22 lože sa oko 7250 članova. FINSKA Ma da je Finska dobila svoje prve slobodnozidarske lože još u godini 1758. ipak je ostala u tome pogledu vrlo slaba i tek godine 1919 dobija jednu ložu pod imenom »Suoni«. Godine 1923 osnovane su dalje dve lože i to jedna pod imenom »Tamme loge no 2« u Tamperu i druga pod imenom »Phoenix no 3« u Tarkuu. 1924 godine osnovana je »Velika finska loža«, sa sedištem u Helsingforsu. FRANCUSKA Ma da smo videli da ie slobodnozidarski pokret modernog oblika uhvatio korena u Engleskoj, dakle godine 1717. Ne smemo se zavarati pomislju, da je tek posle toga vremena sl.-zidarski pokret prodro u Francusku. Naprotiv zna se, da ie slobodnozidarstvo starog oblika postaialo u Francuskoj mnogo ranije i ima istoričara ko.ii tvrde, da je slobodnozidarstvo imalo svojih loža na francuskoj teritoriii već u 3. veku. Najveći deo ipak tvrdi, da ie slobodno zidarstvo Francuske najverovatnije nastalo nekako u 14. veku. Koliko istine ima u tim nagadjanjima nije moguće ni kontrohsati niti dokazati, ali je jedno jasno, da je slobodnozidarski pokret postajao i pre 1717 godine.
Moderan oblik slobodnozidarskog pokreta nešto je mladji na teritoriii Francuske, jer je nastao tek posle 1723 godine, kada ie osnovana Drva slobodnozidarska loža, pod imenom »Kod zlatnog Luja«. Tačno vreme osnivanja ove slobodnozidarske lože nije maguće ustanoviti', ali pada u medjuvremenu izmedju 1723 i 1725 godine. Kao osnivači pominju se pripadnici engleskog slobodnozidarskog pokreta: Lord Derwentwater. Chevalier. Hector Maclean i drugi. Sve do godine 1732 o ovoj loži se vrlo malo znalo i tek te godine dolazi njen rad do većeg izražaja kada se stavila pod zaštitu engleske velike lože »Velika loža Londona«. Tada nastaje intenzivniji rad na osnivanju slobodnozidarskih loža koje su se nizale jedna za drugom. Tako je godine 1733 osnovana druga loža pod imenom »La parfaite Union« i već godine 1735 jedna treća loža u Aubigny koju je vodio Duc od Richemonda. Zna se osim toga da je u Bordeauxu već 1732 godine postojala jedna loža pod imenom »L'Anglaise«.
Godine 1738 od postojećih pet pariških loža izabran |e za velikog majstora Francuske Duc d' Antin. Od toga doba pa sve do godine 1772 ma da se radilo, rad je bio nesložan i česte zadjevice su onemogućavale onakav tok stvari, kakav je bio željen.
Tek godine 1772 dolazi do jednog prelaznog umirenja kada je osnovana nova velika loža, kao umirujući faktor dotadašnjih dveju, koje se u radu nikako nisu mogle složiti. Borba je trajala preko godinu dana i tek je 1773 godine došlo do jednog mirnog stava, kada je osnovana »Grand Orient đe France«. Ali već godine 1775 dolazi do ponovnog nesporazuma. Sva ova razmimoilaženja nisu dolazila direktno kao posledice nesporazuma u radu slobodnozidarskih velikih loža, nego radi političkih i ličnih razmirica, pojedinih vodećih ličnosti. Za vreme revolucije, sve lože su bile prestale sa svojim dotadašnjim radom i istom godine 1796 od strane vlasti biva odobren rad jednoj velikoj loži, koja je tek 1799 godine uspela da stane na svoje snažne noge i da nastavi nesmetano svoj rad u budućnosti.
U medjuvremenu od 14 veka pa sve do 1799 godine bilo je bezbroj manjih ili većih slobodnozidarskih loža, koje su dejstvovale. ali su bile izolovane u pogledu centralne francuske uprave i stojale su manje više pod uplivom inostranih slobodnozidarskih pokreta.
Godine 1799, kada je osnovana velika loža »Grande loge de France« nastaje novo doba. Obredi su bili raznovrsni, a svaki po sebi je imao mnogo prelaza, mnogo stepena. Radilo se na raznim principima, ali je rad bivao s vremena na vreme prekidan bilo zbog spoljno političkih uzroka, bilo radi želje za prevlasti, što je u mnogome remetilo normalan proces razvoja slobodnog zidarstva na teritoriji Francuske. Imena loža bila su skoro svake godine menjana i u to vreme je nastao neodredjeni odnos, koji je pratio razvoj slobodnog zidarstva sve do svetskog rata.
Vredno je napomenuti da je englesko i amerikansko slobodnozidarstvo prekinulo odnose sa francuskim iz razloga, što se mentalitet njihoviu naroda ne podudara, čime nastaju i izvesni nesporazumi.
Francuske veliike lože se dele na regularne i neregularne od kojih poslednje nisu priznate od strane svetske »Alpine«. Osim toga postoji i regularna velika loža, koja radi na mešovitom pokretu muškaraca i žena i ima mnogo podredjenih loža.
GRČKA Iako je Grčka bila na udarcu kako prema severu Balkana, tako isto i na sredozemnom moru i suvim putevima prema istoku, ipak je relativno kasno dobila slobodnozidarski pokret, koji je bio na visini ostalih srednjoevropskih loža. Tako je u grčkoj od strane francuske velike lože istom godine 1780 osnovana prva loža na Krfu. Posle ravno trideset godina, dakle godine 1810 osnovana je druga loža, takodje pod nadzorom francuske velike loze. Ove tri lože su radile samostalno sve do 1840 godine kada se osetila potreba za jednom velikom ložom, koja je iste godine osnovana na Krfu sa imenom »Veliki istok Grčke«. Ali odmah posle toga, rad je bio potpuno obustavljen što je trajalo sve do godine 1861. Tada je engleska velika loža osnovala jednu potpuno novu ložu. u Zantu, koja je nazvana »Zvezda istoka«.
Ipak, rad je tekao redovnim tokom i godine 1866 osnovana je jedna okružna velika loža. koja je pod sobom imala 8 loža i koja se podčinila italijanskom uplivu putem »Velikog istoka Italije«.
Ovo je trajalo samo do 1868 godine, kada su se grčke lože složile i osnovale »Veliki istok Grčke« koji je pod sobom imao sve grčke loze, koje su do toga vremena već postojale. Godine 1872 ustanovljen je i jedan »Visoki Savet Grčke« koji i danas deluje. »Veliki istok Grčke« ima pod sobom oko 65 loža sa preko 6300 članova. U Grčkoj se u glavnom radi po škotskom obredu. HOLANDIJA Godine 1731 osnovana je prva slobodnozidarska loža u Holandiji i to u Hagu. Na tome se nije zastalo, jer je već godine 1734 osnovano nekoliko novih loža, koje su snažno radile, a koje su se nalazile u unutrašnjosti zemlje. Godine 1735 osnovana je u Hagu još jedna loža, koja je nazvana »Le Veriteble Zele« u kojoj je kao veliki majstor bio učlanjen i J. C. Rademaker.
Vlasti su počele da gone slobodnozidarske skupove te su za kratko vreme prestale da rade mnoge od postojećih loža i moglo bi se reći da je radila još samo loža u Amsterdamu, koja se potajno sastajala. Od strane pretsedništva opštine preduzete su energične mere da bi se i ta poslednja loža utišala, ali se desio jedan zanimljiv obrt koji je imao za posledicu, da su skoro svi čianovi opštine istovremeno postali i članovi slobodnozidarske lože. Da li je ova pretpostavka bila tačna nije se moglo ustanoviti, ali je jedno jasno i sigurno, da je od toga vremena slobodnozidarski pokret mogao nesmetano i.slobodno da se širi. Stara haška loža koja se do toga vremena zvala »Loža velikih majstora« godine 1749 promenila je ime i nazvana je »Mer-Loge de 1' Union Royal« koja je bila u tolikoj meri snažna, da je na njenu itncijativu godine 1756 osnovana »Velika loža Holandije«. Ova velika loža je dejstvovala sve do godine 1770 samostalno,. kada je priznata i od strane Engleske. Od godine 1770 pa sve do godine 1837, slobodnozidarstvo Holandije nije bilo u miru, jer su se borile za prevlast velike lože Francuske i Engleske čime je i miran tok slobodnozidarskog razvitka holandije bio u mnogome ukočen. Ipak, kada je godine 1837 došlo do sporazuma i kada je konačno osnovan i priznat »Veliki istok Holandije«, nastupio je davno očekivani mi
Danas u Holandiji ima oko 65 loža sa preko 7000 članova. Ovde nisu uračunate kolonijalne lože kojih svakako ima više nego u Holandiji. IRSKA Zna se pozitivno da je u Irskoj već mnogo pre 1717 godine bio razvijen slobodnozidarski život, ali se ne zna tačno ime i mesto postojanja tih loža. Istom se 1725 godine govori otvoreno o slobodnozidarskim lažama i te godine je osnovana prva velika loža u Dublinu čiji je prvi veliki majstor postao grof Ros. Misli se da je u to vreme slična loža postajala i u Corku. Godine 1731 je u Dublinu osnovana nova velika loža, jer je prva bila rasturena i ova radi još i danas pod imenom »Velika loža Irske« i broji oko 900 loža sa Dreko 75000 članova. ITALIJA Po predanju, prva slobodnozidarska loža je osnovana u Rimu u godini 1735. Izgleda da je bila engleskog porekla. Posle toga je osnovano još nekoliko loža od kojih je najviše bilo u Toskani. Godine 1737 papa Clemens XII izdao je bulu u kojoj je ružio slobodnozidarski pokret i svim silama nastojao da se isti uguši, što mu je u Rimu odmah uspelo. Pored svega toga, lože su radile i dalje, istina u tajnosti, ali ipak sa velikim uspehom, jer je u to doba osnovano mnoštvo malih loža. 1764 godine u Napulju je osnovana »Velika nacionalna loža«. Kako francuska tako isto i engleska velika loža behu podjednako zastupljene. Tako je slobodnozidarski pokret napredovao u Italiji i pored čestih pismenih i usmenih zabrana njihovih pokreta. Već godine 1805 osnovan je »Visoki savet italije«. Nakon propasti Napoleona. za slobodne zidare u Italiji nastao je težak preokret, koji je raznim zabranama i naredjenjima sve više štetio rad slobodnozidarskih loža, tako da je godine 1856 došlo skoro do zamiranja pokreta. Tada se pojavljuje blagotvorni uticaj »Velikog istoka Francuske« koji je osnovao jednu novu ložu u Djenovi. Odmah su sledila osnivanja novih loža i po ostalim gradovima Italije, te se pokret počeo naglo širiti. Ovo osnivanje je tako napredovalo, da je već godine 1861 došlo do osnivanja jedne velike lože u Turinu. Ovom je sledilo osnivanje još jedne velike lože u Palermu, čiji je veliki majstor postao Garibaldi, a iste godine je osnovan i »Veliki savet Italije« u Napulju.
Prilikom dolaska na vlast fašističkog režima, slobodnozidarski pokret u Italiji potpuno je zabranjen i ta zabrana traje i danas. JUGOSLAVIJA Kada se govori o slobodnozidarskom pokretu Jugoslavije, prethodno se moraju spomenuti pokreti, koji su ranije nastali u Srbiji. Hrvatskoj i Slovenačkoj, jer je slobodnozidarski pokret kraljevine Jugoslavije kao takav mlad, pošto je on nastao sa danom ujedinjenja Srba. Hrvata i Slovenaca.
Slobodnozidarski pokret je prodro najpre u hrvatske i slovenačke delove jugoslovenskog naroda i tek mnogo kasnije i odvojeno u srpske pokrajine. Smatra se da su slobodnozidarski pokret u Hrvatsku i Slovenačku unel;i Hrvati i Slovenci, koji su kao oficiri bili na službi u inostranstvu. To znači takodje, da inostranstvo nije direktno otvaralo slobodnozidarske lože, nego su to činili domoroci, koji su se vraćali iz stranih država. Pokret se najpre pojavio u Glini, gde je osnovana prva slobodnozidarska loža. Formiranje slobodnozidarskih loža je počelo već u godini 1759 i trajalo je sve do 1777, kada je pored dotadašnjih loža, osnovana i jedna velika loža pod imenom »U krugu slobode«. Njen prvi velikii majstor bio je major Ivan Drašković. Ivan Drašković je znamenit u redovima slobodnih zidara kraljevine Jugoslavije i po tome, sto je osnovao svoj sistem, koji je po njemu nazvan »Sistem Draškovića«. Posle smrti Ivana Draškovića slobodnozidarski pokret je počeo naglo da opada i godine 1787 potpuno je zamro.
Za vreme Ilirskog pokreta u Slovenačkoj je osnivano mnogo novih loža pod uticajem »Francuske velike lože«, a osim toga je osnovana i jedna loža koja je potpadala pod nadzor austrijske velike lože. Medjutim odmah posle prestanka francuskog gospodstva nad ovim teritorijama. sve dotadašnje lože prestaše da rade.
U Srbiji je slobodnozidarski pokret unesen iz Turske i to u ono vreme, kada se u Srbiji nalazio Hadži-Mustafa Paša, koji je osnovao mnoštvo loža, u kojima su radili mnogi vidjeni Srbi onoga vremena.
O svim dotadašnjim slobodnozidarskim ložama i pokretima na teritoriji Srbije nije poznato ništa bliže, al se u 1848 godni, u Beogradu osnovala jedna nova loža, koja je radila vrlo kratko vreme i nepoznato iz kojih razloga prestala da se sastaje.
Godine 1876, od strane jednog pripadnika italijanske velike lože, koji je u to vreme bio italijanski konzul u Beogradu, imenom Ivanini, osnovana je jedna nova loža, koja je potpala pod upravu italijanske velike lože. Ovoj loži su pristupili mnogi intelektualci Srbije i već za vrlo kratko vreme oseća se dejstvo novoosnovane lože, koja je uticala na razvoj slobodnozidarskog pokreta u Srbiji, a posle čega su osnovane mnoge lože.
Godine 1890 je osnovana jedna loža pod imenom »Pobratim«, koja je kasnije igrala vidnu ulogu, a koja je bila potčinjena velikoj madjarskoj loži. Kada je Austro-ugarska monarhija anektirala Bosnu, tada je beogradska loža »Pobratim« postala samostalna, što znači da je odbila protektorat velike madjarske lože, pod koju je do toga vremena potpadala. Godine 1912 od strane slobodnozidarskih pokreta iz Grčke, osnovan je u Srbiji »Visoki savet Srbije«, kome su se sve dotadašnje slobodnozidarske lože Srbije potčinile. Izuzetak je učinila loža pod imenom »Jedinstvo«, koja je ostala pod uplivom francuske velike lože.
Kada je izbio balkanski rat, slobodnozidarški pokret je postao potpuno mrtav, što je trajalo sve do završetka svetskog rata.
Istom godine 1918, kada su se hrvatske lože oslobodile protektorata velike madjarske lože. osnovana je u Zagrebu velika loza pod imenom »Matična loža kod bratske ljubavi«, koja je posle svega nekoliko meseci promenila ime u »Velika loža Srba, Hrvata, i Slovenaca »Jugoslavija«. Slobodnozidarški pokret kraljevine Jugoslavije nalazi se pod vrhovnim nadzorom velike jugoslovenske lože u Beogradu, čije je ime »Jugoslavija«. Velika loža »Jugoslavija« ima pod svojom upravom dvadesetpet aktivnih loža, koje se nalaze po raznim krajevima Jugoslavije. Navešćemo ih po azbučnom redu gradova sa naznakom godina njihovog osnivanja: Mesto:
| Naziv lože:
| Osnovana:
| Beograd
| Sloga, Rad i Postojanje
| 1883 | | » | Pobratim
| 1890 | | » | Šumadija
| 1910 | | » | Istina
| 1920 | | » | Preporodjaj
| 1925 | | » | Dositej Obradović
| 1925
| | » | Maksim Kovalevski
| 1926
| | Dubrovnik | Sloboda
| 1924 | | Karlovac | Ivanjski Krijes
| 1922 | | Kotor | Zora
| 1926 | | Ljubljana | Valentin Vodnik
| 1931 | | Novi Sad | Mitropolit Stratimirović
| 1924 | | Osijek | Budnost
| 1912 | | Petrovgrad | Vojvodina
| 1931 | | Sarajevo | Sima Milutinović-Sarajlija
| 1925 | | Skoplje | Kosovo
| 1910 | | Sombor | Budućnost
| 1909 | | Split | Pravda
| 1926 | | Subotica | Stvaranje
| 1910 | | » | Stella Polaris
| 1928 | | Vršac | Aurora
| 1905 | | Zagreb | Maksimilijan Vrhovac
| 1913 | | » | Ivan Grof Drašković
| 1919 | | » | Pravednost
| 1920 | | » | Perun | 1929 |
Kao što je ranije spomenuto, postoji još jedna jugoslovenska velika slobodnozidarska simbolična loža, nazvana »Libertas«, koja pod svojom upravom ima tri lože.
Ove tri lože su sledeće: | Zagreb | Ljubav Bližnjega
| 1872
| | » | Prometej
| 1926 | | » | Amicitia
| 1927 |
Osim navedenih velikih loža, postoji i Visoki savet slobodnog zidarstva, a namenjen je visokim stepenima.
Prema ovome u Jugoslaviji za sada postoji oko dvadesetosam slobodanzidarskih loža, koje ukupno broje oko 1150 članova.
MADJARSKA
Govoreći o madjarskom slobodnozidarskom pokretu, mora se unapred napomenuti da taj pokret u prvim godinama svoga postanka nije bio čisto madjarski slobodnozidarski pokret, jer ne samo da nije nastao na stvarnoj teritoriji Madjarske, nego je i broj članova bio pretežno stran madjarskom mentalitetu. Tako se na primer nikako nemože govoriti o slobodnozidarskom pokretu n Glini, koji je zaveo i osnovao Ivan Drašković, jer to nije stvarna mađjarska teritorija, odnosno onaj živalj, koji je pretežno potpadao pod draškovićevu ložu, nije bio pretežno madjarski. To je isto slučaj i sa slobodnozidarskim ložama i pokretima u Zagrebu, Varaždinu, Osijeku. Novom Sadu, Bratislavi, Pragu, kao i mnogim drugim mestima raznih pokrajina, sa pretežno slovenskim ili nemačko-austrijskim življem.
Ipak, jedno se mora unapred priznati, a to je činjenica, da su sve te lože kao i pokreti radili po sistemu madjarske velike lože. Dakle, one su sa te strane stvarno bile madjarske slobodnozidarske lože.
Kako je nastalo veliko rivalstvo izmedju velikih loža Austrije i Madjarske, došlo je do naredbe, prema kojoj su se velike lože mogle održavati samo u najvećim gradovima. Posledica ovog bila je ta, da su godine 1824 ostale svega dve slobodnozidarske lože i to jedna u Pešti a jedna u Zagrebu. Ranije je u Pešti osnovana još jedna loža, koja je radila po staroškotskom sistemu i koja je nazvana »Franja kod budnog lava«. Izmedju godine 1849 i 1861, slobodnozidarski pokret madjarske bio je potpuno unazađjen. 1861 godine, od strane grofa Karolyia osnovana je jedna nova loža ali je kroz vrlo kratko vreme prestala da radi usled nesnosnih političkih prilika koje su vladale celom zemljom. Godine 1868 osnovana je jedna loža u Pešti »K jedinstvu otadžbine«, koja je radila po engleskom sistemu. Tada je J nastala prava utakmica u osnivanju slobodnozidarskih loža, koje su osnivane u mnogim mestima madjarske tako, da je već godine 1870 osnovana jedna velika loža pod imenom »Mađjarska simbolična jovanovska loža«.
Posle osnivanja ove velike lože. nastalo je novo doba slobodnozidarskog rada u madjarskoj, što znači, da ie slobodnozidarski pokret jačao iz dana u dan. Osnivale su se mnogobrojne lože tako, da je u mađjarskoj pred početak svetskog rata postojalo preko 100 loža sa oko 7000 članova. Posle rata je slobodnozidarski pokret potpuno opao, a naročito posle 1920 godine kada je rad slobodnozidarskim ložama potpuno zabranjen. Ova zabrana traje i danas iako se nekadašnji članovi slobodnozidarskih loža sastaju po tajnim, privatnim skupovima,
NEMAČKA 0 današnjem slobodnozidarskom stanju u Nemačkoj državi, ne može se ništa pozitivno reći, jer je sa nastupom nacionalsocijalističkog pokreta koji je konačno došao i na vlast, zabranjena svaka delatnost slobodnozidarskih loža. To znači, da danas u nemačkoj državi ne postoji slobodnozidarski pokret.
Radi toga se nećemo mnogo i opširno zadržavati na izlaganjima ranije posto'jećeg slobodnozidarskog rada, nego ćemo izneti samo najbitniie momente, koji nam stoje na raspoloženju, a koji će biti dovoljni da nas donekle obaveste a načinu na koji i vremenu, kada je slobodnozidarski pokret prodro u Nemačku.
Kada je slobodnozidarski pokret iz Engleske prodro na nemačku teritoriju, u nemačkoj su već postojale slobodnozidarske lože pa šta više i velike lože. Medjusobna netrpeljivost je postala očigledna te je došlo do zabrane primanja članova i medjusobnog dodira ova dva, pod raznim okolnostima, nastala pokreta.
Ipak, godine 1737 osnovana je na nemačkoj grudi prva engleska loža. koja je dobila ime »Absalon« i koja se nalazila u Hamburgu. Pokret je naglo napredovao, tako da se u nizu godina namnožio ne samo broj loža, nego i velikih loža. kote su skoro za svaku provinciju postale potrebne.
Godine 1774 proglašena je velika loža, pod imenom »Kod tri zemaljske kugle«. Ova velika loža do konca 1932 godine imala je pod sobom 179 loža, sa oko 21.000 članova.
Godine 1760, osnovana je nova veliko loža, koja se nazvala »Kod prijateljstva«. Ova velika loža imala je do konca 1932 godine pod sobom 108 loža sa oko 11.500 članova. Nalazila se u Hamburgu. Godine 1770 osnovana ie nova velika loža u Berlinu pod imenom »Nemačko-hrišćanski red«, koja je u godini 1932 brojala 177 loža sa preko 21.000 članova.
Godine 1811 osnovana je »Velika hamburška loža« koja je do konca 1932 godine imala 54 lože sa preko 5000 članova.
Godine 1884 osnovana je velika loža koja je nazvana »Darmštadska velika slobodnozidarska loža kod sloge«. Ova je godine 1932 imala pod sobom 26 loža sa preko 3200 članova.
Godine 1741 osnovana je »Velika saksonska loža« koja je godine 1932 dobila ime »Nemačko-hrišćanski saksonski red«. Ova velika loža imala je prilikom zabrane pod sobom 45 loža sa preko 7500 članova.
Godine 1810 osnovana je »Velika loža kod sunca« u Bavreuthu. koja je 1932 godine imala pod svojom upravom 45 loža sa preko 4000 članova.
Godine 1924 osnovana je velika loža u Laipzigu pod imenom »Nemački bratski lanac«. Ova velika loža imala je godine 1932 pod svojom upravom 10 loža sa preko 1900 članova.
Godine 1930 osnovana je velika loža pod imenom »Slobodnozidarski savez kod izlazećeg sunca«, koja je do 1933 godine imala pod svojom upravom i nadzorom 26 loža, sa preko 1200 članova. NORVEŠKA Godine 1749 osnovana je na norveškom tlu u Christianiji prva slobodnozidarska loža, koja je nazvana »St. Olaus kod belog leoparda«. Posle ovoga nizale su se pojave novih loža tako, da je već godine 1870 omogućeno osnivanje prve velike provincijske lože. Slobodnozidarski pokret u Norveškoj ima danas dve velike lože, sa oko 25 učlanjenih loža i preko 1200 članova. POLJSKA Počeci poljskog slobodnozidarskog pokreta padaju u godini 1832, kada je osnovana prva poljska loža. Napredovanje slobodnozidarskog pokreta stalno raste i već god. 1767 osnovana ie velika loža Poljske. Posle tog vremena nastaje promenljiva sreća, ali se stanje popravlja i već posle 1769 godine počinju osnivanja novih loža. Posle ovog vremena nastaju sve jači i stabilniji odnosi i osnivaju se nove velike lože. Godine 1821 kako u celoj Rusiji, tako isto i na teritoriji Poljske slobodnozidarski pokret je.bio_zabranjen i tom prilikom su mnoge lože rasturene ili su svojevoljno prestale da rade. Pored svega toga u pojedinim mestima su osnovane nove lože. medju koje spada i varšavska loža »Oslobodjenje«, koja je osnovana 1909 godine. Izmedju godine 1919 i 1920 osnovano je deset novih loža, koje su se ujedinile i na taj način je udaren temelj »Velikoj poljskoj nacionalnoj loži« koja ima oko 11 loža sa ukupno 300 članova. RUMUNIJA Prva loža u Rumuniji bila je osnovana godine 1851 u Bukureštu, posle čega su neverovatno brzo osnivane nove lože u raznim mestima Rumunije. Već 1880 godine osnovana je prva velika loža pod imenom »Velika nacionalna loža Rumunije«. Razvoj rumunskog slobodnog zidarstva trajao je sve do godine 1914 kada je usled početka svetskog rata i u Rumuniji nastao zastoj u slobodnozidarskom radu. Posle rata je nastavljen rad, ali dosta sporo. Tek 1922 godine oseća se malo poboljšanje u radu. Danas je u Rumuniji u dve velike lože učlanjeno oko 65 loža sa preko 5000 članova. RUSIJA Slobodnozidarski pokret u Rusiji, došao je iz Engleske nekako oko 1722 godine. On se lepo razvijao i već godine 1731 osnovana je velika ruska loža. Slobodnozidarski pokret u Rusiji bio je promenljive sreće i vrlo često je zabranjen svaki rad. da bi se kasnije po ponovnom odobrenju nastavilo sa vrlo aktivnim sastancima. Zna se da je godine 1917 postojalo oko 17 loža. koje su odmah na početku proglasa Sovjetske Unije potpuno ugušene. ŠPANIJA U Madridu je osnovana prva slobodnozidarska loža, koja je donesena iz Engleske u godini 1728. Već godine 1739 osnovana je velika loža Andaluzije„ Godine 1740 od strane Filipa V zabranjen je svaki rad slobodnih zidara u Španiji. Pored svega toga, pokret je u tajnosti napredovao. Ovo napredovanje je bilo vrlo teško, jer je inkvizicija stojala na putu slobodnom razvoju. Sreća slobodnih zidara menjala se iz časa u čas sve do 1898 godine, kada je ponovo osnovana jedna velika loža u Barceloni, koja je ostala aktivna sve do početka bratoubilačkog rata' od pre sedam meseci, za koje vreme nedostaju podaci.
Do početka španske revolucije, dakle do 1936 godine, Španija je imala dve velike lože i jedan veliki savet, koji su zajedno imali oko 135 loža, sa preko 4500 članova. ŠKOTSKA Iako je moderan oblik slobodnog zidarstva, donesen u Škotsku iz Engleske nešto posle 1717 godine, zna se, da je u Škotskoj i pre toga postojao slobodnozidarski rad, odnosno da su postojale slobodnozidarske lože. Tako se zna da je jedna čuvena škotska loža »Mary-Chapel-Lodge« osnovana još 1599 godine.
Škotska je u svom slobodnozidarskom pokretu i razvoju bila sretna, jer ona danas broji oko 1210 loža sa preko 90.000 članova. ŠVAJCARSKA Nešto pre 1736 godine doprlo je slobodnozidarstvo iz Engleske na teritoriju Švajcarske. Obzirom na činjenicu, da je švajcarski narod sastavljen iz tri narodnosti i da se služi sa tri raznovrsna jezika, ni slobodnozidarske lože nisu mogle ostati neodvojene.
Švajcarska velika loža zvana »Alpina« ima pod sobom pored svoje velike istorijske značajnosti samo 43 lože sa oko 5100 članova. ŠVEDSKA Prva slobodnozidarska loža osnovana je u Švedskoj godine 1735 od strane grofa Axel Ericsona.
Švedski slobodnozidarski pokret nije bogat u ložama, ali su lože same po sebi bogate po broju svojih članova, jer danas Švedska ima pod okriljem »Švedske zemaljske velike lože« čije je sedište u Stockholmu, 31 ložu sa 22000 članova. IMENIK SLAVNIH MASONA
ZNAMENITI LJUDI KAO SLOBODNI ZIDARI Danas u celom svetu ima oko 5 miliona začlanjenih slobodnih zidara. Od toga broja samo na Ameriku otpada preko 50%, dok se ostatak deli na preostale kontinente izmedju kojih Evropa broji najviše pripadnika.
Već u pogledu velikog broja pripadnika, slobodno zidarstvo daje jasno naslutiti, da u svome okrilju ima različitih ljudi kako u pogledu religije i političkih shvatanja, isto tako i u pogledu rasnih pripadnosti, a da je prema tome različitost i u pogledu profesije velika, nije potrebno naročito naglašavati.
Ipak, da bi se pored razvoja, napretka i rasprostranjenosti masonstva dobio i pregled ličnosti iz istorije čovečanstva koji su pripadali masonstvu.ili su i danas začlanjeni u pojedinim ložama, navešćemo nekolko znamenitih ličnosti, sa najpotrebnijim podacima njihovog rodoslova ili delanja, kako bi se videlo, da je masonstvo u svome okrilju imalo mnogo raznolikosti u nizu svoga postojanja, iz čega se može povući zaključak: da li su pripadnici masonstva postali znameniti i slavni ljudi blagodareći začlanjavanju u redovima masonskih loža, ili su masonske lože postale znamenite nakon prilaženja slavnih ljudi njihovim redovima.
Svakako je interesantno napomenuti, da su pored slavnih državnika, vojskovodja, političara, masonstvu pripadali i mnogi umetnici iz redova vajara, književnika, muzičara, pesnika kao i naučnika iz drugih grana slobodnih profesija.
Prema tome, mi ćemo ih spominjati po sledećem redu: 1. Državnici, vojskovodje i političari; 2. Književnici i umetnici; 3. Muzičari i kompozitori; 4. Naučnici i pronalazači.
DRŽAVNICI, POLITIČARI I VOJSKOVODJE: ABD EL KADER kabilski knez. Rodjen je 1807 godine kod Maškare. Od1832 godine vodio je rat protiv Francuza. 1847 godine pao u ropstvo koje je izdržavao sve do 1852, kada je u Brusi oslobodjen. Od 1855 godine živeo je u Damasku. Umro je 1883 godine. U redove masona primi jen 1864 godine u Alexandriji.
Čuven je po odgovoru na postavljena pitanja, u loži. ANBRASSY GYULA GROF austrougarski državnik. Rodjen je 1823 godine u Zemplenu. Uzeo je vidnog učešća u madjarskom ustanku godine 1848/9. Zbog učešća u ustanku 1850 godine osudjen je na smrt, ali je 1860 godine pomilovan. Umro je 1890 godine u Bolosci kod Rijeke. U redove masona primijeti je 1854 u Parizu u ložu »Mont-Sinai«. BEAUHARNAIS EUGEN markiz, sin vikonta od Beauharnaisa Alexandra I Napoleonov rodjak po majci, koja se preudala za Napoleona. Rodjen je 1781. Umro je 1824 godine. Bio je veliki majstor Italije i Milana. BLUM ROBERT nemački agitator i političar. Rodjen je 1807 godine u Kolnu. U frankfurtskom parlamentu bio je poznat kao vodja levičara. Zbog sudelovanja u bečkom ustanku od strane vojnog suda osudjen je na smrt.
Smrtna presuda je izvršena u Brigittenau 1848 godine. U masonsku ložu je primljen 1836 godine u Leipzigu.
BLUCHER VON WAHLSTADT GEBHARD
Rodjen je 1742 godine. Stupio u ložu 1782 godine u Stargardu. Bio je veliki majstor lože »Kod tri grede« u Munsteru. Umro je 1819 godine. BONAPARTA JOSIF stariji sin Šarla Marie. Rodjen je 1768 u Corteu. 1798 godine postaje poslanik u Rimu. 1806 godine postaje kralj Napulja. Već 1808 godine proglasio se za kralja Španije, ali ga Španjolci dočekuju sa oružjem u rukama i posle pada Vittorie 1813 godine spašava se bekstvom. Umro je 1844 godine u Florenci. Napisao je mnogo memoara i pisama. U redove masona primljen je 1799 godine. BONAPARTA LUCIEN mladji sin Šarla Marie. Rodjen je u Ajaccou 1775 godine. 1799 godine postao je ministar unutrašnjih poslova. Od 1810 do 1814 godine bio je poslanik u Engleskoj. U ložu je primljen za vreme svoga boravka u Engleskoj. Umro je 1840 godine u gradu Viterbo. BONAPARTA LUDVIG kralj Holandije. Rodjen je 1778 godine u Konnetabelu. Stupio na presto 1806 godine. Abdicirao 1810 godine, posle čega je živeo u inostranstvu .pod imenom grof od St. Leu. Umro je 1846 godine u Livornu. U redove masona stupio godine 1808. BONAPARTA JEROME kralj Westfala. Rodjen je 1784 godine u Ajacciou. Do 1807 godine pomorski viceadmiral, kada je proglašen za kralja. Umro je 1860 godine, u blizini Pariza kao prestolonaslednik. 1850 godine primljen je u jednu parišku ložul BONAPARTA MURAT šogor Napoleona I, kralj od Napulja, bio je takodje
začlanjen u redovima slobodnih zidara. BOREL EUGEN švajcarski drž. savetnik i političar. Bio je slobodan zidar. BOYEN LEOPOLD, von pruski general i ministar vojni. Rodjen je 1771 godine u Kreutzburgu, istočna Pruska. Umro je 1848 godine kao feldmaršal. Primljen je u redove masona i 1808 godine u Konigsbergu. CAMBACERES J. J. REGIS hercog od Parme, francuski državnik. Rodjen je 1753 godine u Montpellieru. 1798 naimenovan je za ministra pravde. Umro je 1824 u Parizu. Bio je veliki majstor lože »Grand Orient de France«. CAPELLO GIOVANNI general italijanske vojske. Zbog pripadanja slobodnozidarskom pokretu, od strane fašističkog režima gonjen. CLEMENS AUGUST Knez od Kolna. Osnivač reda Mops. Čuven u redovima slobodnih zidara. CREMIEUX ISAAC ADOLPH francuski pravnik i državnik. Rodjen je 1796 godine u Nimesu. Od 1848 do 1851 bio je član provizorne vlade. 1870 naimenovan je za ministra pravde. Umro je 1860 godine u Parizu. Osnivač Alliance Israelite. lzmedju 1860 i 1880 bio je veliki zapovednik Supreme Conseila. CRISPI FRANCESKO italijanski državnik. Rodjen je 1819 godine u Riberi na Siciliji. 1848 godine sudelovao je u sicilijanskoj revolucji, a godine 1860 uzeo je učešća u garibaldijevoj ekspediciji. 1877 godine postavljen je za ministra unutrašnjih poslova, a krajem 1887 godine postaje pretsednik vlade. Umro je 1901 godine.
Bio je takodje slobodan zidar. U redove masona dospeo putem Garibaldia. DANTON GEORGES francuski revolucionar i političar. Rodjen je 1759 godine u Arcis-su-Aube. 1792 godine postao je ministar pravde. 1894 godine bio je pogubljen giljotiniranjem. Primljen je za masona godine 1781 u Filadeliiji. FRANKLIN BENJAMIN političar i pronalazač. Rodjen je 1706 godine u Bostonu. 1778 bio je opunomoćeni ministar u Parizu. Od 1884 do 1888 godine bio je pretsednik kongresa u PensilvanijL Pronalazač gromobrana. Pripadao je slobodnom zidarstvu. FREY EMIL švajcarski političar. Rodjen je godine 1838 u Arlesheirnu. Umro je 1922 godine. Za vreme svoje političke delatnosti bio je poslanik u Americi, pretsednik švajcarske vlade, šef vojnog departrhana i šef internacionalnog telegrafskog biroa. Godine 1872 primljen je u baselsku slobodnozidarsku ložu: »Prijateljstvo i stalnost«. FURRER JONAS švajcarski političar, liberalista, Rodjen je godine 1805 u Winterhuru. U nekoliko mahova je biran za pretsednika vlade. Umro je godine 1861 u Ragazu. Bio je član stobodnozidarske lože u Winterhuru čije je ime bilo: »Bagrem«. GAMBETTA LEON MICHEL francuski državljanin. Rodjen 1838 u Cahorsu. Protivnik drugog carstva. 1870 godine ministar unutrašnjih poslova. Umro je 1882 u Ville-d'Avray kod Pariza. Bio je pripadnik jedne lože u Marseillu. GARIBALDI GUISEPPE italijanski patriota i general. Rodio se 1807 godine u Nizzi. 1860 godine pokorio je Siciliju. Umro je 1882 godine u Capreri. 1864 godine postao je veliki majstor Italije. GARFIELD JAMES ABRAHAM pretsednik sjedinjenih država Amerike. Rodjen je 1831 godine u Orangeu u državi Ohio. Poznat je i kao general iz nekoliko ratova. 1881 godine postao je pretsednik S. D.A. Umro je 1881 godine od zadobivene rane. Pripadao je redu slobodnih zidara. HABSBURG: NADVOJVODA JOVAN pripadao je jednoj engleskoj loži. HARDENBERG RARL AUGUST pruski knez i državnik. Rodjen je 1750 godine u Essenredeu. 1797 postao je pretsednikom pruske
vlade. 1810 godine postaje državni, kancelar. Umro je 1822 godine u Djenovi. 1778 godine, postao je majstor u loži »Kod belog konja« u Hanoveru. HARCING WARREN G. pretsednik sjedinjenih država Amerike. Rodjen je 1865 godine u gradu Corsika u državi Ohio. Umro je 1923 godine u S. Francisku. Poznat je kao slobodan zidar i član jedne lože u S. Francisku. HARRISON WILLIAM HENRY pretsednik sjedinjenih država Amerike. Rodjen je 1773 godine u Berkeleyu u Virginiji. 1841 godine izabran za. pretsednika, ali je iste godine umro. Pripadao je redu Slobodnih zidara. KAUNITZ WENZEL ANTON knez i državnik. Rodjen je 1711 godine u Beču. 1753 godine postao je državni kancelar. Umro je 1794 godine. Pripadao je bečkoj loži »Kod tri topa«. Njegova tri sina pripadali su takodje pojedinim ložama. KEITH LORD JAKOB pruski maršal. Rodjen 1698 godine u Škotskoj. Poginuo je 1758 godine. Bio je majstor severnih nemačkih velikih loža. KITCHENER HORATIO HERBERT VISCOUNT engleski maršal. Rodjen je 1850 godine u irskoj grafoviji Kerry. Znamenit diplomata. Ministar Engleske vojske u godini 1914. Godine 1916 udavio se zajedno sa brodom »Hampfhire«, Visoki časnik engleske velike lože. KLAPKA GYORGY madjarski general i revolucionar. Rodjeu je 1820 godine u Temišvaru. Proslavio se u bici kod Komorana. Umro je 1892 godine u Budimpešti. Kao emigrant za vreme bavljanja u Turinu, primljen je u redove slobodnih zidara godine 1850 u ložu »Dante Alighieri. KOSSUTH LAJOS madjarski političar, i nacionalista. Rodjen 1802 godine u Monoku. Novinar i od 1840 do 1844 godine urednik »Pešti Naplo«-a. 1848 uzeo vidnog učešća u ustanku, posle čega je morao da beži u inostranstvo. U izgnanstvu je i umro, godine 1894 u Turinu. Primljen je u redove masona godine 1852 u Cicinnatiu. LASKER EDUARD nemački političar. Rodjen 1829 godine u Jarošinu. Umro u New Yorku 1884 godine. Bio je član londonske lože »Tranquillity 185«. LACHENAL ADRIEN švajcarski političar i pretsednik vlade. Rodjen je 1849 godine u Ženevi. Umro je godine 1918 u Ženevi. Bio je član ženevske slobodnozidarske lože »Vernost i mudrost«. LAFAJETTE MARIE JOSEPH MARQUIS francuski general i političar. Rodjen je 1757 godine u Parisu. Sudelovao je aktivno na uredjenju Sjedinjenih američkih država. 1789 godine naimenovan je za komandanta pariške nacionalne garde. 1815 godine bio je aktivan vodja opozicije protiv Napoleona. Umro je 1834 godine u Parizu. Primljen je u morristownsku ložu za vreme pretsedništva Washingtona godine 1777. LICHNOVSKI FELIX KNEZ poznati političar. Rodjen je u Frankfurtu 1814 godine. 1848 godine postao je član frankfurtskog parlamenta. Godine 1848, nakon svega pet meseci od postanka članom frankfurtskog parlamenta, zajedno sa jednim generalom pogubljen je na Bornhaimskoj livadi. Postao je članom frankfurtske loze godine 1840. LOTHRINGEN STEPAN FRANZ poznat kao nemački car Franz I. muž Marije Terezije. Rodjen je godine 1708 u Innsbrucku, gde je godine 1765 i umro. Primljen je u redove slobodnih zidara godine 1731 u Haagu. MACDONALD ETIENNE princ od Tarenta i maršal Napoleona. Rodjen je godine 1765 u Sancerru. Odlučio je bitku kod Wagrama i radi toga je proizveden za maršala Napoleonove vojske. Umro je godine 1840 u Courcellesu.
Ne zna se tačno vreme njegovog prijema u redove slobodnih zidara, ali se zna da je već godim 1814
bio visoki časnik masonske lože. MAC KINLEY WILIAM pretsednik sjedinjenih država Amerike i političar. Rodjen je 1844 godine u Nilesu u državi Ohio. Godine 1877 postao je član republikanskog kongresa. 1897 izabran je za pretsednika Unije. Primljen je u redove slobodnih zidara u Winchesteru. MARAT JEAN PAUL francuski političar i revolucionar. Rodjen je godine 1744 u Boudryu. 1792 godine postao je član konventa. Godine 1793 poginuo je od ruke žirondiskinje Charlote Cordej. Bio je lekar. Primljen je u redove londonskih slobodnih zidara. MARTINOWIC IGNAC kaludjer franciskanskog reda i revolucionar. Godine 1795 je giljotiniran. Primljen je u redove slobodnih zidara 1783 godine u Pešti. MASSENA ANDRE hercog od Rivolia i francuski maršal. Rodjen je godine 1758 u Levenu. Znamenit iz bitke kod Rivolia godine 1797 i iz pobedonosne bitke protiv Rusa iz godine 1798, kod Zuricha. Umro je 1817 godine pri jednoj nesreći u Portugaliji. Pripadao je slobodnim zidarima i bio časnik visokog reda. MAZZONI GUISEPPE italijanski borac za slobodu. Rodjen je godine 1808, a umro 1880. Vreme njegovog stupanja u redove slobodnih zidara nije tačno poznato, ali se zna da je već 1871 godine bio veliki majstor jedne velike lože u Rima. MAXIMILIAN I. JOSIF bavarski kralj. Rodjen je godine 1756 u Schweizingenu.. Godine 1818 je primio titulu kralja. Umro je 1825 godine u Nyphenburgu. 1777 godine postao je član slobodno zidarske loše »Strogo pravilo«. MIRABEAU HONORE GABRIEL VICTOR RIQUVETTI revolucionar. Rodjen godine 1749 u Bignonu. Umro je godine 1791 u Parizu. Primljen je u redove slobodnih zidara godine 1776 od strane jedne amsterdamske lože. MULLER FRIEDRICH vajmarski državni kancelar i političar. Rodjen je godine 1779 u Kunreuthu. Prijatelj Gothea. Umro godine 1849. Primljen u redove masona u Weimaru godine 1509, u ložu »Amalia«. NELSON HORATIO VISCOUNT engleski admiral. Rodjen je godine 1758 u Burnham Thorpe u Norfolku. Slavni vojskovodja, pao je u bitci kod Trafalgara godine 1805, Bio je član »Union lože 33L« u Njujorku. PONIATOWSKI STANISLAV poljski kralj. Rodjen je rodine 1732. Umro je godine 1798, u Varšavi. Godine 1777 je primljen u varšavsku ložu »Karlo kod tri šlema«. PONIATOWSKI JOSIF ANTON Napoleonov vojskovodja u činu generala. Rodjen je godine 1762. Udavio se 1813 godine u reci blizu
Leipziga. Primljen je u varšavsku ložu »Udružena braća Poljske«. PROUDHON PIERRE JOSEF socijalista i spisatelj. Rodjen je godine 1809 u Besanconu. Umro je godine 1865 u Passy-u. Primljen je godine 1847 u jednu ložu grada Besancon-a, PRUSKA, FRIDRICH VELIKI pruski kralj. Rodjen je godine 1712. Godine 1785 kod Sancoucia je umro. Primljen je u redove slobodrih zidara godine 1738 u Rheinsbergu. FRIDRICH WILHELM II. pruski kralj . Rodjen je godine 1744. Umro je 1797 godine. Primljen je u redove slobodnih zidara godine 1770. FRIDRICH LEOPOLD III. nemački car i kralj Pruske. Rodjen godine 1831. Umro je 1901 godine. Primljen je u redove slobodnih zidara godine 1853. FRIDRICH LEOPOLD nemački hercog od Anchalta. Rodjen 1831 godine u Desau. Umro 1904 godine u Desau. Godine 1889 primljen u redove slobodnih zidara. RUCHONNFT LOUIS švajcarski državnik i političar. Rodjen je godine 1834 u Bernu. Umro je godine 1893 u Bernu. Bio je pretsednik vlade. 1871 godine primljen je u slobodno zidarsku ložu: »Sloboda« u Lozani. SACHSEN WEIMAR KARL AUGUST hercog. Rodjen je godine 1757. Umro je godine 1828 u Torgau-u. Bio je lični prijatelj Gothea. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1782 u weimarsku ložu »Amalia«. SCHARNCHORST GERHARD DAVID pruski general Rodjen godine 1756 u Fordenau. Umro je godine 1813 u Pragu. Prtmljen je u redove slobodnih zidara godine 1779 u Gottingmu u ložu »Zlatni šestar«. SCHACHT HJALMAR nemački državnik i političar. Rodjen je godine 1877 u Tingeleffu. Pretsedntk narodne banke. Do 1932 pripadao je jednoj nemačkoj slobodnozidarskoj loži. SONNENFELS FREIHERR JOSEF. von rodjen je godine 1732 u Nikolsburgu. Umro je godine 1817. Nastavnik pravnog fakulteta. Primljen je u redove slobodnih zidara godine 1782 u Beču, u ložu: »K istinitoj slozi«. SCHURZ KARL nemački revolucionar i političar. Rodjen je godine 1829 u Liblaru kod Kolna. Umro je godine 1906 u Njujorku. Pripadao je nemačkoj slobodnozidarskoj loži »Hermann 125« u Philadelphiji. STEIN HEINRICH FRIDRICH KARL VON FREIHER nemački državnik. Rodjen je godine 1757 u Massau. Umro je godine 1831 u Kappenbergu u Westafiliji. Primljen je godine 1777 u redove slobodnih zidara u Wetzlaru. STEPHAN HEINRICH von nemački državni sekretar. Rodjen je godine 1831 u Stolpu. Umro je 1897 godine u Berlinu. Osnivač je nemačke državne pošte. Godine 1858 primljen je u redove podsdamskog slobodnog zidarstva u ložu »Teutonia«. STRESEMANN GUSTAV bivši nemački državni kancelar, državnik i političar. Rodjen je godine 1878 u Berlinu. Bio je nemački ministar inostranih poslova. Do 1932 pripadao je jednoj masonskoj loži u Berlinu. VARNHAGEN VON ENSE KARL AUGUST istoričar i diplomata. Rodjen je godine 1785 u Duseldorfu. Umro je godine 1858 u Berlinu. Primljen je u redove slobodnog zidarstva godine 1813 u Hamburgu, u ložu »Zlatno tane«. WASHINGTON GEORG američki državnik i pretsednik republike. Rodjen je godine 1732 u Virginiji. Umro je 1799 godine u Mount Vernonu. Godine 1752 primljen je za brata lože »Kod Fridericksburga« u Virdžiniji. PESNICI, VAJARI I SLIKARI:
AUERBACH BERTHOLD romanopisac i pripovedač. Rodjen je godine 1812 u Nordstettenu u Schwarzwaldu. Umro je godine 1882 u Cannesu. Primljen je u redove slobodnih zidara u Frankfurtu na Majni u ložu »Jutarnje rumenilo«. BECHSTEIN LUDWIG nemački pesnik. — Rodjen je godine 1801 u Weimaru. Umro je godine 1860 u Meiningenu.
Primljen je u redove slobodnih zidara u Meiningenu u godini 1842. BLUMAUER ALOYS pesnik i jezuita. Rodjen je godine 1755 u Steieru. Umro je godine 1798 u Beču. Primljen je u redove slobodnih zidara godim 1781 u Beču, u ložu »Kod istinske jednodušnosti«. BORNE LUDVIG pravo ime mu je Lob Baruch, književnik. Rodjen je godine 1786 u Frankfurtu na Majni. Umro je godine 1837 u Parizu. Primljen je u redove slobodnih zidara godine 1809 u Frankfurtu na Majni, u ložu »Jutarnje rumenilo«. BRACHVOGEL ALBERT EMIL romansijer i pozorišni pesnik. Rodjen je godine 1824 u Breslau. Umro je godine 1878 u Berlinu. U redove slobodnih zidara primljen je u Berlinu godine 1857 u ložu »Kod jutarnjeg rumenila«. BURGER GOTTFRIED AUGUST pesnik. Rodjen je godine 1747 u Molmerswendeu kod Harza. Umro je godine 1794 u Gottingenu, U životu je bio veoma nesretan. Ženio se tri puta. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1775 u Gpttingenu. BURNS ROBERT škotski narodni pesnik. Rodjen je godine 1759 u Allowayu. Umro je godine 1796 u Dumfriesu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1787 u Edinburgu u ložu »Kilwinning«. CAMPE JOACHIM HEINRICH omladinski pisac, bez takmaca. Rodjen je godine 1746 u Deensenu. Umro je godine 1818. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1777 u Leipzigu u ložu »Balduin«. CHAMISSO ADALBERT von nemački pesnik. Rodjen je godine 1781 u dvorcu Boncourt u Champagni. Umro je godine 1838 u Berlinu. U medjuvremenu od 1815 do 1818 godine putovao je oko sveta. Pre toga je bio pruski oficir. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1801 u jednu berlinsku ložu. CLAUDIUS MATHIAS pesnik. Rodjen je godine 1740 u Reinfeldu. Umro je godine 1815 u Hamburgu. U redove zlobodnih zidara primljen je godine 1774 u Hamburgu, u ložu
»Kod tri ruže«. FICHTE JOHANN GOTTLIEB filosof i književnik. Rodjen je godine 1762 u gradu Ramenau. Umro je godine 1814 u Berlinu. U redove slobodnih zidara primljen je 1794 u Rudolistadtu. FREILIGRATH FERDINAND pesnik. Rodjen je godine 1810 u Detmoldu. Umro je godine 1876 u Stuttgartu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1842 u Detmoldu u ložu »Kod ponovo podignute crkve«. GOETHE JOHANN WOLFGANG von veliki nemački pesnik, filosof i istraživač. Rodjen je godine 1749 u Frankfurtu na Majni. Umro je godine 1832 u Weimaru, gde je sahranjen u porodičnu grobnicu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1780 u Weimaru u ložu »Amalia«. HERDER JOHANN GOTTFRIED pesnik i pisac mnogih filosofskih dela. Rodjen je godine 1744 u Mohrungenu. Umro je godine 1503 u Weimaru. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1766 u Rigi u ložu »Kod mača«. HIPPEL TEODOR von književnik i humorist. Rodjen je 1741 u Gerdauenu. 1786 godine postao je gradonačelnik u Konigsbergu. Umro je 1796 godine u Konigsbergu. Primljen je u ložu »Kod tri krune« u Konigsbergu. HOGARTH WILLIAM engleski slikar. Rodjen je godine 1697 u Londonu. Umro je godine 1764 u Leicesterfildu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1725 u Londonu. Inače znamenit po svojim karikaturama likova pojedinih slobodnih zidara njegovog vremena. HUGO VICTOR francuski pesnik i romansijer. Rodjen je godine 1802 u Besanconu. Umro je godine 1885 u Parisu. Bavio se i politikom. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1875. IFFLAND AUGUST WILHELM znameniti pesnik i glumac. Rodjen je godine 1759 u Hannoveru. Umro je godine 1814 u Berlinu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1787 u Hamburgu. Napisao ie jedan pozorišni komad o slobodnom zidarstvu pod naslovom »Magnetisam«. IMMERMANN KARL LEBERECHT pesnik. Rodjen je godine 1796 u Magdeburgu. Umro je godine 1840 u Diisseldorfu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1825 u Magdeburgu u ložu »Ferdinand«.
KEAN EDMUND
engleski glumac velikog stila. Rodjeii je godine 1787 u Londonu. Umro je godine 1833 u Richmondu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1S17 u Glasgowu. KIPLING RUDGARD engleski pesnik. Rodjen je godine 1865 u Bombayu. Godine 1907 dobio je Nobelovu nagradu. Pripadao je jednoj indijskoj loži. JEGERLEHNER JOHANNES znameniti švajcarski pesnik. Pripadao je slobodnozidarskoj loži »Kod nade« u Bernu. KLEIST EWALD CHRISTIAN von pruski pesnik. Rodjen je godine 1715 u Zeblinu. U bici kod Kunesdorfa je ranjen i nešto kasnije godine 1759 je podlegao ranama u Frankfurtu u činu majora. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1748 u Frankfurtu. KNIGGE ADALBERT FRIEDRICH FRANZ, LUDWIG baron von pesnik. Rodjen je godine 1752 u Bredenbecku. Umro je godine 1796 u Scholarch Bremenu. U redove slobodnih zidara stupio je.godine 1773 u Casselu. KORNER CHRISTIAN GOTTFRIED pesnik. Prijatelj Schilera. Rodjen je godine 1756 u Leipzigu. Umro je godine 1831 u Berlinu, kao viši savetnik. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1777 u Leipzigu u ložu »Minerva«.
KOTZFEUE AUGUST FRIDRICH FERDINAND von komediograf. Rodjen je godine 1761 u Weimaru. Ubijen je godine 1819 u Mancheimu. Pripadao je jednoj loži u Rivoliu. LESSING GOTTHOLD EPHRAIM pesnik i kritičar velikog značaja. Rodjen je godine 1729 u Kamenzu u Saksoniji. Umro je godine 1781 u Braunschweigu. Poznat je kao reformator nemačke književnosti. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1771 u Hamburgu u ložu »Kod trt ruže«. L.ICHTWER MAGNUS GOTTFRIED nemački pripoveđač. pisac basni. Rodjen je godine 1719 u Wurzenu. Umro je godine 1783 u Halberstadtu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1742 u Leipzigu u ložu »Minerva«. MATTHISSON FRIDRICH von pesnik. Rodjen je godine 1761 u Hohendodelebenu. Umro je godine 1831 u Worlizu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1778 u Magdeburgn u ložu »Kod tri lista deteline«. MEDING OSKAR književnik. Pseudonim: Gregor Samarov. Rodjen je godine 1829 u Konigsbergu. Umro je godine 1903 u Scharlottenburgu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1897 u Bayreuthu. MOSER GUSTAV von komediograf, Rodjen je godine 1825 u Spandau. Umro je godine 1903 u Gorlitzu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1861 u Laubanu u ložu »Isis«. MUSAUS JOHANN KARL AUGUST pripovedač. Rodjen je godine 1735 u Jeni. Umro je godine 1787 Weimaru. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1776 u Weimaru u ložu »Amalia«. NICOLAI CHRISTOPH FRIEDRICH pisac i izdavač. Prijatelj Lessinga. Rodjen je godine 1733 u Berlinu. Umro je godine 1811 u Berlinu.
Pripadao je berlinskoj slobodnozidarskoj loži »Jutarnje rumenilo«. RICHTER JEAN PAUL FRIEDRICH čuveni pesnik. Rodjen je godine 1763 u Wunsiedelu. Umro je godine 1825 u Bayreuthu. Bio je pripadnik slobodnozidarske lože u Hofu, koja se zvala »Kod zornjače«. RUCKERT FRIEDRICH čuven pesnik. Rodjen je godine 1788 u Schweinfurtu. Umro je godine 1866 u Neusesu kod Koburga. Pisac mnogih soneta i drugih pesama. U redove slobodnog zidarstva primljen je godine 1810 u jednu hildburghausensku ložu. SCOTT WALTER SIR engleski književnik i romansijer. Rodjen je godine 1771 u Edinburgu. Umro je godine 1832 u Abbotsfordu. Bio je advokat. U redove slobodnih zidara primljen je godine .1801 u Edinburgu ii ložu »Kralj David«.
SCHADOW JOHANN GOTTLIEB čuven vajar. Rodjen je godine 1764 u Berlinu. Umro je godine 1850 u Berlinu kao direktor umetničke akademije. Pripadao je slobodnozidarskoj loži u Berlinu, koja je nosila ime »Kod krunisane pravičnosti«, SCHENKENDORF MAX G. F. von rodoljubivi pesnik. Rodjen je godine 1773 u Tilsitu. Umro je godine 1817 u Goblenzu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1813. SCHIKANEDER EMANUEL JOHANN dramski pisac. Rodjen je godine 1751 u Regensburgu. Umro je godine 1812 u Beču. On je pisac libreta »Čarobne frule«. Pripadao je jednoj slobodnozidarskoj loži u Regensburgu. SCHILLER FRIEDRICH JOHANN CHRISTOPH von čuveni pesnik. Rodjen je godine 1759 u Marbachu. Umro je godine 1805 u Weimaru. Pripadao je slobodnozidarskoj loži u Weimaru. SCHRODER FRIEDRICH LUDWIG čuven kreator tragičnih uloga. Izvesno vreme i pozorišni direktor. Rodjen je godine 1744 u Schwerinu. Umro je godine 1816 u Hamburgu. U redove slobodnih zidara primljen je 1774 godine u jednu hambursku ložu. Bio je reformator slobodnozidarskih ideja, te radi toga čuven kao slobodan zidar. THORWALDSEN ALBERT BERTEL vajar. Rodjen je godine 1770 u Kopenhagenu. Umro je godine 1844 u Kopenhagenu. Većina njegovih vajarskih dela čuvaju se u kopenhagenškom muzeju. Pripadao je jednoj slobodnozidarskoj loži u Kopenhagenu. VOLTAIRE AROUET Fr. M. de mnogostrani književnik i preteča francuske, revolucije. Rodjen je godine 1694 u Chatenayu. Umro je godine 1778 u Parisu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1778 na kratko vreme pred smrt. VOSS JOHANN HEINRICH archeolog i pesnik. Rodjen je godine 1751 u Somersdorfu. Umro je godine 1826 u Hajdelbergu, kao profesor. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1771 u Hamburgu u ložu »Kod tri ruže«. WERNER ZAHARIAS dramski pisac. Rodjen je godine 1768 u Konigsbergu. Umro je godine 1823 u Beču. Pre nego Što je postao katolički sveštenik pripadao je redu slobodnih zidara. WIELAND CHRISTOPH MARTIN pesnik. Rodjen je godine 1733 u Weimaru. Umro je godine 1813 u Weimaru. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1809 u weimarskn slobodnozidarsku ložu »Amalia«. ZSCHOKKE JOHANN HEINRICH romansijer. Rodjen je godine 1771 u Magdeburgu. Umro je godine 1848 u Arau. U redove slobodnih zidara primljen jegodine 1792 u jednu ložu u Frankfurtu na Odri. MUZIČARI I KOMPOZITORI: ABT FRANZ kompozitor. Rodjen je godine 1819 u Eilenburgu. Umro je godine 1885 u Wiesbadenu. U redove slobodnih zidara primljen u Braunschweigu godine 1853 u ložu »Karlo kod ukrštenih stubova«. BOIELDIEU FRANCOIS ADRIEN francuski kompozitor. Rodjen je godine 1775 u Rouenu. Umro je godine 1834 u Jarcyu. Pripadao je slobodnozidarskoj loži »Prijatelji skupova«, u Pe-trogradu. BROLL IGNAZ čuveni klavirista i kompozitor. Rodjen je godine 1846 u Prossnitzu. Umro je. godine 1907 u Beču. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1877 u presburško—bečku ložu »Sokrates«. HAYDN JOSEPH FRANZ čuven kompozitor. Rodjen je godine 1732 u Rohrau. Umro je godine 1809 u Beču. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1785 u bečku ložu »Kod iskrene jednodušnosti«. HUMMEL JOHANN NEPOMUK klavirista i kompozitor. Rodjen je godine 1778 u Pressburgu. Umro je godine 1837 u Weimaru. U redove slobodnog zidarstva ie primljen u godini 1829 u vajmarskoj loži »Amalia«. MOZART WOLFGANG AMADEUS genijalni kompozitor. Rodjen je godine 1756 u Salzburgu. Umro je godine 1791 u Beču. U redove slobodnog zidarstva stupio je u Beču u ložu »Kod krunisane nade«. MOZART LEOPOLD JOHANN GEORG čuveni violinista. Rodjen je godine 1719 u Augsburgu. Umro je godine 1787 u Salzburgu. Stupio je u redove slobodnih zidara po nagovoru svoga sina Amdeusa godine 1785 u istu ložu gde mu je i sin bio začlanjen. LORTZING GUSTAV ALBERT čuveni kompozitor. Rodjen je godine 1803 u Berlinu. Umro je godine 1851 u istom gradu, kao kapelnik. U redove slobodnih zidara stupio je godine 1826 u Aachenu, u ložu »Kod stalnosti«. LOWE JOHANN KARL GOTTFRIED čuven kompozitor balada. Rodjen je godine 1796 u Lobejunu. Umro je godine 1869 u Kielu. U redove slobodnih zidara primljen, je godine 1829 u Stettinu. LISZT FERENCZ klavirista, kompozitor i pisac, Rodjen je godine 1811 u Raidingu. Umro je godine 1886 u Bayreuthu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1841 u Frankfurtu na Majni u ložu »K jedinstvu«. MEYERBEER GIACOMO (JAKOB LIEBMANN BEER) čuveni kompozitor. Rodjen je godine 1791 u Berlinu. Umro je godine 1864 u Parisu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1841. REISSIGER KARL GOTTLIEB kompozitor. Rodjen je godine 1798 u Belzigu kod Wirtenberga. Umro je godine 1859 u Dresdenu. u redove slobodnih zidara primljen je godine 1821 u Leipzigu u lozu »Balduin«. ROMBERG ANDREAS JAKOB čuveni kompozitor. Rodjen je godine 1767 u Vechteu. Umro je godine 1821 u Gothi. U redove slobodnih zidara primljen je u Gothi SPOHR LUDWIG kompozitor i violinista. Rodjen je godine 1784 u Braunschweigu. Umro je godine 1859 u Casselu. U redove slobodnih zidara primljen je godina 1807 u Gothi, u ložu »Ernest kod kompasa«. SULLIVAN ARTUR SEYMOUR SIR čuveni kompozitor. Rodjen je godine 1842 u Londonu. Umro je godine 1900 u Londonu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1887. Kasnije je bio organista velike engleske lože u Londonu. NAUČNICI I PRONALAZAČI:
BLUNTSCHLI JOHANN KASPAR nastavnik gradjanskog i državnog prava. Rodjen je godine 1808 u Zurichu. Umro je godne 1881 u Karlsruheu. U redove slobodnih zidara primljen je u Bayreuthu, u ložu »K'suncu«. BORN IGNATZ von minerolog i geolog. Rodjen je godine 1742 u Beču gde je 1791 godine umro. Bio je član bečke slobodnozidarske lože. BREHM ALFRED čuven istraživač i zoolog. Rodjen je godine 1829 u Renthendorfu. Umro je godine 1884 u istom gradu;
U redove slobodnih zidara stupio je godine 1861 u Leipzigu u ložu »Apollo«. BRUGSCH HEINRICH PASCHA KARL istraživač egipatskih starina. Rodjen godine 1827 u Berlinu. Umro je godine 1894, takodje u Berlinu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1859 u Potsdamu u ložu »Teutonia«. CARUS VIKTOR JULIUS čuveni zoolog i anatomista. Rodjen je godine 1823 Leipzigu, gde je bio profesor. Umro je godine 1903 u Leipzigu. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1861 u leipzišku ložu »Minerva«. DIDEROT DENIS čuven francuski pisac i enciklopedista. Rodjen je godine 1713 u Langresu. Umro je godine 1784 u Parizu. Bio je član slobodno zidarske lože »Devet sestara« u Parizu. DOBROWSKY JOSIF sveštenik. osnivač slavenske filologije. Rodjen je godine 1753 u Gyermetu u Madjarskoj. Umro je godine 1829 u Brnu. U redova slobodnih zidara primljen je godine 1779 u prašku lozu »Kod tri krunisane zvezde«. U redovima slobodnih zidara poznat pod imenom »Plavi sveštenik«. DUNAND HENRI švajcarski filantrop, lekar, osnivač ustanove Crvenog Krsta. Rodjen je godine 1828 u Ženevi. Umro je godine 1910 u Heidenu. U redove slobodnih zidara primljen je u jednu od ženevskih loža, HANEMANN SAMUEL CHRISTIAN lekar, osnivač metode lečenja poznate pod imenom »Homoopathia«. Rodjen je godine 1755. Umro je 1843. U redove slobodnih zidara primljen je godine 1777 u gradu Herrmannstadtu. HELVETIUS CLAUDE ADRIEN filosof. Rodjen je godine 1715 u Parizu. Umro je godine 1771 u Parizu. Pripadao je pariškoj slobodnozidarskoj loži »Devet sestara«. HENE-AM-RHYN OTTO švajcarski istoričar. Rodjen je godine 1828 u, St. Galenu. Umro je godine 1914 u Weizu kod Graza. Jedno vreme je bio gradski arhivar u St. Galenu. U redove stobodih zidara primljen je godine. 1861 u St. Galenu.
HUFELAND CHRISTIAN WILHELM čuven higijeničar. Rodjen je godine 1762 u Langensalcu. Umro je godine 1836 u Berlinu. U redove slobodnik zidara primljen je godine 1783 u Gottingenu. LALAND JOSEF JEROM LEFRANCAIS čuven francuski astronom. Rodjen je godine 1732 u Bourg-en-Bresse. Umro je godine 1807 u Parizu. U redove slobodnih zidara primljen je kroz parišku ložu »Devet sestara«. MESMER ANTON FRIECERICH FRANC osnivač nauke o životinjskom magnetizmu. Rodjen je godine 1734 u Itznangu. Umro je godine 1815 u Meersburgu. U redove slobodnog zidarstva primljen je posle godine 1788, kada je kao lekar došao u Pariz. Čuven medju slobodnim zidarima radi osnivanja društvene harmonije slobodnozidarskih oblika. MONTEFIORE SIR MOSES filantrop, bankar i jevrejski dobrotvor. Rodjen je godine 1784 u Londonu, gde je godine 1885 umro. U redove slobodnog zidarstva primljen je godine 1812 u Londonu u lozu »Moun-Moriah«. SCHLIEMANN HEINRICH čuven arheolog. Rodjen je godine 1822 u Novom-Buckowu. Stvarno je bio trgovac. Umro ie. godine 1890 u Napulju. On je otkrivač ruševina starodrevne Troje. U redove slobodnih zidara primljen je kroz parišku ložu »Devet sestara«. SCHULTZE DELITZSCH HERRMANN političar i privrednik. Tvorac nemačkog zadrugarstva. Rodjen je godine 1808 u Delitzschu. Umro je godine 1883 u Potsdamu. Pripadao je solbodnozidarskoj loži »Kod stalnosti«, u Berlinu. EBERS GEORG egiptolog i romansijer. Rodjen je godine 1837 u Berlinu. Umro je godine 1898 u Tutzingu. U redove slobodnih zidara primljen je 1870 godine u Leipzigut gde je bio profesor universiteta. LAVATER JOHANN GASPAR čuven pedagog. Rodjen je godine 1741 u Ziirichu., Umro je godine 1801 u Ziirichu. Bio je član ciriške slobodnozidarske lože »Skromnost i sloboda«. ZAKLJUČAK
Kao i u svim društvenim ustanovama dvadesetog veka, tako se i u redovima slobodnozidarskog pokreta nalazi veliki broj raznovrsnih članova, koji se dele ne samo prema narodnostima, nego i prema svoj im. profesijama. Prenia ustavu slobodnozidarskog pokreta, svima članovima bez razlike na položaje i narodnosti kojima u javnosti pripadaju, slobodni zidari su medju sobom potpuno ravnopravni, potpuno jednaki.
Pored toga često se dogadja slučaj da se pojedina lica smatraju pripadincima izvesnih društvenih ustanova iako sa njima nemaju nikakve veze. Takav je slučaj i sa slobodnozidarskom ustanovom. Tako se na primer smatra, da su slobodnozidarskom pokretu pripadala sledeća lica: Bismarck, Wilson, Poincare, Briand, Jaures, Lloyd George, Asquith, Gabriele d' Annunzio. Pašić, Clemenceau, Delcasse, Masarik, Kramarž. Beneš | mnogi drugi.
Medjutim, pomenuti nisu pripadali slobodnozidarskom pokretu, te se pogrešno smatraju, slobodnim zidarima.
|
